Nieuwsbrief NPOB

Regionale vereniging voor Natuur & Landschap

editie 9 september 2014

Afscheid Luc Nagels als professioneel medewerker

Luc Nagels heeft besloten om terug te keren naar zijn oude job. Hij was daar gedurende één jaar in loopbaanonderbreking met verlof zonder wedde en moest dan beslissen of hij terug zou keren of bij ons zou blijven. Gezien we niet weten hoe de provinciale subsidies de volgende jaren zullen zijn, zag hij zich tot zijn grote spijt genoodzaakt om voor de financiële zekerheid te kiezen. Hij blijft in de toekomst wel een belangrijke rol spelen in onze vereniging. Zo doet hij nog steeds de lay-out van ons regionaal tijdschrift 'Natuur & Landschap' en blijft ook als vrijwilliger nog steeds actief in de Rozendaalbeekvallei en Natuur.huis De Gors te Vissenaken.

Luc, bedankt voor jouw verdienstelijke inzet het voorbije jaar!


Welkom Jan Nachtergaele, nieuwe medewerker bij Natuurpunt Oost-Brabant

Om de uitvoering van de provinciale projecten verder te zetten is sinds begin september Jan Nachtergaele professioneel in dienst bij Natuurpunt Oost-Brabant. Hij zal er 3 dagen per week werken aan de uitvoering van ons nieuw provinciale project: ‘Beheerde Natuur.gebieden, sterkhouders van koestersoorten en biodiversiteit’.
Jan is reeds enkele jaren vrijwilliger in onze vereniging. Daarvoor heeft hij jaren in Afrika en Azië gewerkt.
Hij zal te bereiken zijn op het telefoonnummer: 016 25 25 93 en op het e-mailadres: jan.nachtergaele@natuurpunt.be.


Zondag 14 september 2014: Open Monumentendag: Natuur en Erfgoed in Abdij van Park, Heverlee

De Abdij van Park is een uitzonderlijk goed bewaarde site waar erfgoed en natuur nog hand in hand gaan, en de gebouwen nog grotendeels in de staat zijn zoals de bouwlustige abt Hieronymus de Waerseggere ze omstreeks 1730 naliet. Met bijhorende tuinen en vijvers en het omringend landschap vormt deze uniek bewaarde enclave een eiland van rust aan de stadsrand. De bescherming van abdij en omgeving en het nieuwe masterplan zorgen ervoor dat dit unieke landschap intact zal blijven.
Afspraak: Sint-Janspoort, Abdij van Park, Geldenaaksebaan, Heverlee
Vanaf 14u00: doorlopend wandelingen en rondleidingen tot 17u00.
Info: Yves Vanden Bosch, 0478 50 90 06, yves.vanden.bosch@skynet.be

Zondag 28 september 2014: Viering 25 jaar Paddepoel in Glabbeek en 25 jaar Vogelwerkgroep Oost-Brabant

In 1989 werd gestart met het natuurreservaat De Paddepoel, toen een piepklein perceeltje van nog geen 2 ha met een donk in de Velpevallei en de overgang van de vallei tot de Walmersumsestraat. In 25 jaar intensief beheer is deze oude Paddepoel geëvolueerd tot één van de meest waardevolle schrale graslanden in de regio. Maar in al die jaren werd de kleine parel ook uitgebreid in de ruimte en is de Paddepoel/Velpevallei uitgegroeid tot een gevarieerd complex met schrale graslanden, een heus doorstroommoeras, soortenrijke natte graslanden, recente bos- en struweelaanplantingen, een hele reeks van recent aangelegde poelen en maken ook enkele oude bossen zoals het Scholbemdbos deel uit van het reservaatscomplex.
Jaren lang is rond de oude Paddepoel gewerkt en zonder deze oude Paddepoel zou er in de ruilverkaveling Vissenaken nooit ruimte gemaakt zijn voor natuurontwikkeling.
Inderdaad, in het kader van de ruilverkaveling Vissenaken kon het reservaat aanzienlijk uitgebreid worden en konden het doorstroommoeras en een reeks poelen gerealiseerd worden. Na de ruilverkaveling groeide het beheerd Natuur.gebied nog met meer dan 20 ha. Roodborsttapuit, wulp, watersnip, geelgors en bijzondere planten als karwijselie, blauwe knoop, kattendoorn, tormentil, bleke en hazezegge, knolsteenbreek,... hebben het er best naar hun zin. Het doorstroommoeras herbergt in deze tijd van het jaar dikwijls heel wat watervogels.
Tijd dus om het 25 jarige bestaan te vieren. En dit combineren we maar al te graag met 25 jaar Vogelwerkgroep Oost-Brabant.
Voor meer info over de Vogelwerkgroep, zie het interview met Marcel Jonckers: klik hier (pdf)

Programma
7u00 en 7u30: Vroege vogelwandeling
9u30-10u00: Opening educatief Natuur.pad
10u30 - 12u30: Symposium over historiek en ontwikkeling van de Paddepoel. De strijd tegen de rechttrekking van de Velpe, het ontstaan van De Paddepoel, de Paddepoel als hefboom voor natuurontwikkeling in de ruilverkaveling Vissenaken en zijn groei tot een schitterend natuurgebied. Tevens een blik over 25 jaar Vogelwerkgroep Oost-Brabant. Aandacht ook voor studieprojecten en hun relatie met het beheer.
- Pieter Abts: strijd tegen de rechttrekking van de Velpe en impact ruilverkaveling
- Jorg Lambrechts: evolutie fauna en flora in De Paddepoel
- Marcel Jonckers: 25 jaar Vogelwerkgroep Oost-Brabant
12u30: Receptie
14u00: Begeleide wandeling door Jorg Lambrechts: nadruk op beheer en resultaten flora oude Paddepoel
Doorlopend de hele dag tot 17u00:
- vrije wandelingen naar de Paddepoel op bewegwijzerd circuit met landschapsposten
- Natuurinfomarkt met standjes:
Grauwe gorzen/akkervogels, Kerkuilwerkgroep, Steenuilwerkgroep, Gierzwaluwwerkgroep, Vogelwerkgroep Oost-Brabant, Nestkasten allerhande, Natuurpunt Studie met info rond projecten, resultaten en http://www.waarnemingen.be/, Regionaal Landschap Zuid-Hageland, Vogelbescherming Vlaanderen, Vogelopvangcentrum Heusden-Zolder, Boekenstand en ledenwerving Natuurpunt
Afspraak: Parochiecentrum, Bunsbeekdorp, Bunsbeek (Glabbeek)
Deelnameprijs: gratis voor leden Natuurpunt of € 1 voor niet-leden
Info: Peter Collaerts, 0477 37 04 50, peter.collaerts@scarlet.be - Marcel Jonckers, 0497 44 72 33, marcel.jonckers2@telenet.be
Artikel Natuur & Landschap 2014/3: klik hier (pdf)
Flyer: klik hier (pdf)

Zaterdag 4 oktober 2014: Educatieve muizenwandeling in Dunbergbroek, Holsbeek. Natuurbeleving bij valavond en nacht

Tijdens de wandeling worden een 60-tal muizenvallen (life-traps) gecontroleerd op gevangen muizen. De soort wordt genoteerd en de muisjes worden terug vrij gelaten. Tijdens onze tocht zullen we ongetwijfeld naast muizen kennis maken met andere nachtdieren: glimwormen, uilen, vleermuizen, enz... waarover onze gidsen ook wel iets weten te vertellen.
Aan te raden voor (niet al te jonge) kinderen. Zaklampen zeker niet vergeten.

Afspraak: 19u30 tot 22u00, brug over de Winge, Molenbaan, Wezemaal (Rotselaar)
Info: Guy Verrijdt, 016 29 70 83 - 0472 75 46 07, gverrijdt@gmail.com of Roel Uyttebroeck, 0495 62 88 63, roel_uyttenbroeck@hotmail.com
Website: users.telenet.be/hagelandsevallei/Kalender.html

Zondag 5 oktober 2014: De Wijngaardberg in Rotselaar: een natuurmonument van Europees belang

Wijngaardberg, de muur - Foto Luc Nagels

De Wijngaardberg is zonder twijfel één van de meest onaangetaste Diestiaanheuvels uit de regio. Deze getuigenheuvels zijn restanten van zandbanken uit de tijd dat de zee nog tot hier reikte. De heuvel is 72 m hoog. Op de Wijngaardberg zijn nog overblijfselen van drie groeven van ijzerzandsteen. Tijdens de eerste helft van de 19de eeuw werd op de zuidelijke flank van de berg aan wijnbouw gedaan. De Wijngaardmuur van 1,5 km lang moest waarschijnlijk de gevoelige wijnranken beschermen tegen de noordenwind. De heuvel was lang een woest en bosrijk gebied. Vorige en begin deze eeuw werd er wel aan hakhoutbeheer gedaan, op sommige plaatsen zo drastisch dat grote open plekken ontstonden, die tot aardige heidegebiedjes ontwikkelden. Daarom is het beheer hier vooral gericht op het openmaken van de inmiddels opnieuw verboste heide. Door kappen, maaien en begrazen (met o.a. schapen) worden open plekken vrij van houtopslag gehouden. Zo wordt er een microklimaat gecreëerd , waarvan o.a. levendbarende hagedis en gaspeldoorn kunnen profiteren.
25 jaar geleden nam Natuurreservaten, nu Natuurpunt, de eerste percelen op de Wijngaardberg in beheer. Intussen is het gebied ook erkend als Europees habitatrichtlijngebied en als beschermd onroerend erfgoed.
De Werkgroep Natuur en Erfgoed van Natuurpunt Oost-Brabant en Natuurpunt Rotselaar willen op 5 oktober al dat fraais, maar ook de bedreigingen voor het gebied, aan het grote publiek tonen, enerzijds met een symposium en anderzijds met wandelingen langs een bewegwijzerd en bemand circuit.

Symposium
10u00: Ontvangst in de refter van Vrije basisschool De Rank, Aarschotsesteenweg 172 te Wezemaal
10u30: start symposium: De Wijngaardberg, een natuurmonument van Europees belang
- Welkomstwoord door Hugo Abts, voorzitter Natuurpunt Oost-Brabant
- Geowaarden van de Wijngaardberg door Michiel Dusar, geoloog Instituut voor Natuurwetenschappen
- Cultuurhistorische waarden van de Wijngaardberg door Bart Minnen, historicus dr. Middeleeuwen en Nieuwe Tijd
- Erfgoedwaarde en bescherming van de Wijngaardberg door Jan Van Ormelingen, erfgoedconsulent Landschappen, Agentschap Onroerend Erfgoed
- Europese natuurwaarden van de Wijngaardberg door Luc Vervoort, projectmedewerker Life-Hageland Natuurpunt
- 25 jaar beheer Wijngaardberg door Natuurpunt Rotselaar
12u30 tot 13u30: Receptie
Wandelingen: vanaf 13u30 start van vrije, bewegwijzerde wandelingen naar en op de Wijngaardberg.
Op het traject zijn landschapsposten voorzien waar je extra informatie krijgt.
Afspraak: Vrije basisschool De Rank, Aarschotsesteenweg 172, Wezemaal. Parkeren op o.a. Wezemaalplein in Wezemaal.
Info: Veerle Vervoort, 016 30 92 95 of Margriet Vos, 016 46 04 78
Artikel Natuur & Landschap 2014/3: klik hier

Alle Focus- en Erfgoedactiviteiten 2014: klik hier

Oproep plan je focusactiviteiten en andere grote activiteiten in de jaarkalender 2015: Oproep aan de afdelingen

Het systeem van op elkaar afgestemde focusactiviteiten waarbij lokale kwaliteitsactiviteiten ook regionaal ondersteund worden heeft zijn verdienste bewezen.  We doen dan ook een dringende oproep aan de afdelingen om jullie voorstellen van focusactiviteiten en grote activiteiten 2015 voor 3 oktober 2014 naar het secretariaat van Natuurpunt Oost-Brabant te sturen voor de inpassing in de regionale kalender. Op de volgende Raad van Bestuur willen we een eerste voorlopige planning voor heel het werkingsgebied opstellen om uiteindelijk tegen de verenigingsraad van 14 november 2014 een definitief programma vast te stellen.

Plan je focusactiviteiten in het jaarprogramma van jullie afdeling.

'Beheerde Natuur.gebieden, sterkhouders van koestersoorten en biodiversiteit'. Dit is het thema dat we samen met de afdelingen en de reservatenteams willen realiseren. We rekenen dan ook op de medewerking van je afdeling om bij de organisatie van je activiteiten dit hierin te passen en dit mee te koppelen. De focusactiviteiten die gespreid over de regio's en de afdelingen worden georganiseerd zijn daartoe een belangrijk instrument. Nu de activiteitenkalenders voor 2015 worden voorbereid, is dit het moment om de focusactiviteiten daar volgens de afgesproken kalender (zie hieronder) in te plannen.

Wat zijn focusactiviteiten?
Met de focusactiviteiten worden goed verzorgde brede publieksactiviteiten bedoeld waarbij aangetoond wordt hoe de Natuurpuntafdelingen en de reservatenteams concreet het verschil uitmaken voor de biodiversiteit op het terrein. Voor 2015 willen we met de focusactiviteiten aantonen hoe beheerde Natuur.gebieden, sterkhouders zijn van koestersoorten en biodiversiteit.
We mikken op activiteiten gespreid over heel het werkingsgebied van Natuurpunt Oost-Brabant en dus over alle afdelingen, dus ook jouw afdeling.

  • De focusactiviteiten zijn brede belevingsactiviteiten, dus gezinsactiviteiten.
  • Op de focusactiviteiten wordt getoond hoe vele enthousiaste vrijwilligers van Natuurpunt, gedragen door vele mensen met een hart voor natuur, een pluspunt voor de natuur kunnen zijn.
  • Deze activiteiten zijn niet zomaar activiteiten die uit de kast gehaald worden maar die met zorg voorbereid worden en waar met een team van mensen uit de afdeling aan gewerkt wordt.
  • Voor de focusactiviteiten geldt dat ze in principe gratis zijn voor leden en dat alleszins voor niet-leden een kleine bijdrage van min. € 1,00 gevraagd wordt.

Kalenderschema voor de focusactiviteiten:

Binnen NPOB zijn voor de focusactiviteiten volgende weekends per regio afgesproken. Als je als afdeling een grote activiteit plant, hou hier dan rekening mee wil je dit mee centraal via Natuur en Landschap aankondigen:

1ste weekend
2de weekend
3de weekend
4de weekend
5de weekend
Regio Hagelandse Heuvelstreek Regionale
NPOB-activiteit
of reservedatum
Midden-Brabant Velpe-Mene en
Zuidoost-Brabant
(Gete-afdelingen)
Reservedatum,
in overleg met NPOB

Onderling kan occasioneel een omwisseling afgesproken worden. Ook voor seizoensgebonden activiteiten zoals bloei orchideeën kan in overleg de datum omgewisseld worden. Het is logisch dat deze focusactiviteiten binnen de regio's op elkaar afgestemd worden zodat elke gemeente of elk project met een focusactiviteit in de kijker kan worden gesteld.

Ondersteuning vanuit NPOB voor focusactiviteiten:
Deze focusactiviteiten worden extra belicht in het tijdschrift Natuur en Landschap en op de NPOB website. Ze worden ook met een toelichtende tekst en uitnodiging opgenomen in de NPOB-nieuwsbrief die ook naar het brede publiek en de pers verzonden wordt. Met het professioneel team van NPOB kunnen afspraken gemaakt worden voor een ondersteuning van een in de planning opgenomen focusactiviteit.
Meer info: jan.nachtergaele@natuurpunt.be - 016 25 25 93 of christine.daenen@natuurpunt.be - 016 25 25 19


Provinciaal Project 2014-2015: Beheerde Natuur.gebieden, sterkhouders van koestersoorten en biodiversiteit
Diepte uitwerking voor Midden-Dijle, Gete- en Velpevallei en Hoegaardse valleien

In 2014 hebben we een nieuw provinciaal project ingediend waar voornamelijk Jan Nachtergaele op zal werken.

Concrete uitwerking:
1. Campagne 2015: Horizontaal in heel het werkingsgebied: Beheerde Natuur.gebieden, sterkhouders voor koesterburen en biodiversiteit
Dit campagnethema wordt als een extra in 2015 vooropgesteld zowel op het niveau van Natuurpunt Oost-Brabant als voor de afdelingen. Hierdoor wordt het hele werkingsgebied bereikt en wordt er een brede ondersteuning via het regionale tijdschrift Natuur en Landschap voorzien. Vanuit het project wordt een ondersteuning gegeven om de concrete acties rond de natuurgebieden te onderbouwen en uit te werken.
Op de Verenigingsraad van 14 november 2014 bekijken met alle betrokkenen de planning en in februari 2015 houden we een lanceringssymposium campagne 2015.
2. Gethematiseerde focusactiviteiten rond dit thema over heel het werkingsgebied
De ervaring met het project in 2013-2014 is van dien aard dat we ervaren hebben dat we hiermee op een projectmatige wijze zeer veel mensen bereiken. Hierbij wordt concreet op het terrein aangetoond hoe de beheerde Natuur.gebieden sterkhouders zijn voor koestersoorten en biodiversiteit. En ook hoe door lokale betrokkenheid hier het verschil kan worden gemaakt. Deze gebieden worden ook gesitueerd in een ruimer landschapsecologisch kader.
De focusactiviteiten worden georganiseerd door de afdelingen met ondersteuning vanuit dit project en aan de hand van een bondige handleiding met de criteria waaraan de activiteit moet voldoen. De thematiek wordt afgestemd op de koesterburen van de gemeente waarin de activiteit doorgaat.
We plannen om tot augustus 2015 een 15-tal focusactiviteiten te organiseren, gespreid over het werkingsgebied, waarbij we in totaal een paar duizend mensen kennis laten maken met het project.

Doelen van dit project:
- Campagne om de rol van de Natuur.gebieden in het behoud van de biodiversiteit in de kijker te stellen voor een breed doelpubliek. En om het belang van deze gebieden niet alleen voor de biodiversiteit maar ook als natuur voor de buurt en als ‘natuur voor iedereen’ onder de aandacht brengen. Hierbij worden de gebieden in hun onderlinge samenhang bekeken.
- Verhoging van de sensibilisatie van het publiek en de versterking en verbreding van de vrijwilligerswerking rond de biodiversiteit en koestersoorten.
- Naast activiteiten verspreid over het hele grondgebied willen we concreet focussen op een viertal exemplarische complexen (Midden-Dijle, Gete- en Velpevallei en Hoegaardse valleien) gelegen buiten het LIFE Hageland gebied, van samenhangende gebieden zodanig dat we de rol van de natuurgebieden meer in de diepte kunnen belichten. Met Life Hageland en de Groene vallei kunnen afspraken gemaakt worden om de activiteiten te synchroniseren.


Vrijdagavond 14 november 2014: Verenigingsraad NPOB

De verenigingsraad is naast de Algemene Vergadering het verenigingsmoment bij uitstek. Een moment van overleg en afstemming tussen de lokale en de regionale werking. Het moment om samen te overleggen om een sterke en goed afgestemde jaarwerking in de regio uit te bouwen. Elke afdeling, elk beheerteam, elke studiegroep wordt dan ook met een delegatie op de verenigingsraad verwacht. Spreek af binnen je bestuur en team om samen te komen.
Natuurpunt Oost-Brabant nodigt daarom alle afdelingen en beheerteams uit op de Verenigingsraad op vrijdagavond 14 november 2014.

In het eerste, plenaire gedeelte stellen we het regionaal jaarprogramma en focusactiviteiten 2015 voor waar we samen met de afdelingen in het komende jaar in Oost- en Midden-Brabant willen voor gaan en dit onder het thema: 'Beheerde Natuur.gebieden, sterkhouders van koestersoorten en biodiversiteit'.
Het tweede deel van de verenigingsraad is opgesplitst in een aantal workshops:
- Workshop 1: IHD-ambassadeurs
- Workshop 2: Rol en afstemming Regionale Landschappen
andere workshops nog te bepalen.

Van iedere afdeling, van elk reservatenteam en van iedere natuurstudiewerkgroep wordt een delegatie verwacht op de NPOB-verenigingsraad. Spreek af binnen je afdeling en regio om te komen. Graag een seintje aan npob@natuurpunt.be om enig idee te hebben, maar inschrijven is niet noodzakelijk. Locatie wordt nog meegedeeld.


Vrijdag 26 september 2014: Studiedag: Herstel van soortenrijke waterpartijen uit voormalige vis- en recreatievijvers

Je bent van harte welkom op de studiedag en thema-excursie 'Herstel van soortenrijke waterpartijen uit voormalige vis- en recreatie-vijvers'.

Programma
9u15 Onthaal
9u30 Presentaties
• Doelstellingen voor ecologisch vijverherstel, Jo Packet, INBO
• Ecologisch herstel van vijvers: mogelijkheden en beperkingen, Gerald Louette, INBO
• Vijverherstel: wat met fauna?, Frank Van de Meutter, INBO
• Praktijkervaringen ven- en vijverherstel vanuit de herstelprojecten LIFE Kleine Nete en LIFE Visbeek, Maarten Jacobs, Natuurpunt
• Werken aan waardevolle waterpartijen in de Hagelandse Demervallei, Luc Vervoort, Natuurpunt
12u30 Broodjeslunch
13u30 Terreinbezoek
naar locaties in de Demerbroeken (Luc Vervoort, NP) en de Vallei van de drie beken (Frank
Delbecque, ANB).
16u30 Afsluiten in Ecocentrum Halve maan

Afspraak: Ecocentrum Halve Maan, Omer Vanaudenhovelaan 48, 3290 Diest (Op 10 min wandelen van het station van Diest)

Mee te nemen: wandelschoenen
De organisatie voorziet drank en broodjeslunch.
Inschrijven via http://www.natuurpunt.be/nl/natuurbehoud/natuurbeheer/thema-excursies_2263.aspx of via bram.cannaerts@natuurpunt.be
Prijs: 7,5 euro, over te schrijven op rekeningnummer BE56 2930 2120 7588 op naam van Natuurpunt Beheer met vermelding van de code “P-00-000014”, je naam en “VIJVER”.

Flyer: klik hier


Maandag 6 oktober: Informatiedag in Leuven rond nieuwe waterbeheerplannen

De Coördinatiecommissie Integraal Waterbeleid (CIW) en de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) organiseren eind september en begin oktober 5 informatiedagen over de ontwerpen van de stroomgebiedbeheerplannen voor Schelde en Maas. In de voormiddag geeft de CIW samen met de bekkensecretariaten duiding bij de stroomgebiedbeheerplannen, in de namiddag geeft de VMM toelichting bij de herziene zoneringsplannen en de gebiedsdekkende uitvoeringsplannen. Specifieke doelgroepen ontvangen een uitnodiging voor deze informatiedagen, maar iedereen is welkom.
Maandag 6 oktober 2014 vindt de infodag in LEUVEN plaats: programma en praktische info
Deelname aan de infodagen is gratis, maar inschrijven is verplicht. U kan zich enkel voor de voormiddag of namiddag inschrijven, of voor de volledige dag. Schrijf u hier in. Inschrijven kan tot een week voor de informatiedag.
Voor meer info: http://www.volvanwater.be/informatievergaderingen of 053 72 65 07


Deze nieuwsbrief is bedoeld voor de actieve medewerkers, werkgroepen, beheerteams binnen de regionale vereniging NPOB. Deze nieuwsbrief verschijnt minstens eenmaal per maand vlak na de vergadering van de raad van bestuur NPOB (1° vrijdag van de maand), behoudens extra edities.

Indien u deze nieuwsbrief niet wenst te ontvangen, gelieve een mail te sturen naar christine.daenen@natuurpunt.be met vermelding 'Uitschrijven Nieuwsbrief'